Barkod Türleri: EAN-13, EAN-8, UPC, Code 128, Code 39

En temel ayrım tek boyutlu ve iki boyutlu kodlar arasındadır. Tek boyutlu barkod, yatay çizgilerden oluşur ve yalnızca bir dizi rakam ya da harf taşır. Kasada gördüğün barkodların tamamı bu gruptadır.

• EAN-13: Perakendede en yaygın tür. 13 hanelidir, ürünün raf fiyatıyla birlikte mağaza sistemine tanıtılır.
• EAN-8: Küçük ambalajlar için üretilen kısa sürüm. Sakız, ruj ya da tek kullanımlık ürünlerde görülür.
• UPC-A: ABD ve Kanada pazarında kullanılan 12 haneli tür. İthal ürünlerde karşına çıkabilir.
• UPC-E: UPC-A'nın sıkıştırılmış hâli. Çok küçük etiketlerde tercih edilir.
• Code 128: Harf, rakam ve işaret taşıyabilen esnek tür. Kargo, lojistik ve iç etiketlerde kullanılır.
• Code 39: Yalnızca büyük harf ve rakamlarla sınırlı, eski ama dayanıklı bir tür. Demirbaş etiketlerinde ve endüstriyel alanlarda görülür.

İki boyutlu kodlar ise kare biçimlidir ve hem yatay hem dikey okunur. QR kod bu grubun en bilinen örneğidir.

Raflardaki market ürünlerinde neredeyse her zaman EAN-13 vardır. Bu numaranın nasıl oluştuğunu EAN-13 barkod rehberinde hane hane anlattım; orada ülke kodu ile kontrol hanesinin ne işe yaradığını da bulabilirsin. 869 ile başlayan numaraların ne anlattığını ise 869 barkod yazısında ayırdım.

EAN-8 genelde aynı ürün grubuna ait küçük paketlerde çıkar. UPC türleri ise ithal ürünlerde görülür; elindeki okuyucu bu numarayı tanımıyorsa ürünü sepete ekleyemezsin, bu yüzden sistemin bu türleri okuması gerekir.

Code 128 ve Code 39 perakende rafında pek görünmez. Bunlar daha çok kendi etiketini bastığın yerlerde karşına çıkar: depo rafı, demirbaş, koli, kargo poşeti. Bu iki tür harf de taşıyabildiği için "RAF-A3" gibi anlamlı etiket yazmana izin verir.

Tek boyutlu barkod yalnızca bir numara taşır. Okuyucu çizgileri tarar, altındaki numarayı sistemine verir ve iş biter. Kasadaki hızın sırrı budur: tek işlem, tek sonuç.

QR kod ise kare biçimli bir matristir ve içine link, metin ya da uzun veri sığdırabilir. Bu yüzden menü, kampanya ya da ürün bilgi sayfası için uygundur. Ancak kasa akışı için fazladır; numara yerine sayfa açar, çoğu zaman kasada işe yaramaz.

Burada net olmam gereken bir nokta var: Önmuhasebeciniz'in telefon kamerası EAN-13, EAN-8, UPC-A, UPC-E, Code 128 ve Code 39 okur. QR kod okuma yoktur. Yani rafa astığın QR etiketini kasadaki satış ekranına okutamazsın.

Markette, büfede, kırtasiyede ya da kozmetikte satış yapıyorsan en çok EAN-13 ile çalışırsın. Ürünün üzerinde hazır barkod varsa yapman gereken tek şey, stok kartına o numarayı okutmak. Numara çok küçükse ya da silindiyse, kartta elle de yazabilirsin.

Ürünün üzerinde barkod yoksa kendi etiketini üretirsin. Önmuhasebeciniz'de stok kartında iki buton var:

1. Sıralı üret: İşletmenin sıralı numaralarının bir sonrakini verir, örneğin 000001, 000002.
2. Standarda göre üret: 869 önekli, kontrol haneli 13 haneli bir EAN-13 numarası verir.

Bu numaralar dükkân içi kullanım içindir, GS1 Türkiye'den alınmış firma numarası değildir. Zincir markete ya da pazaryerine satış yapacaksan GS1 Türkiye üyeliği gerekir. Bunun adımlarını barkod nasıl alınır yazısında topladım; güncel belge ve ücret bilgisi için gs1tr.org'a bakabilirsin.

İki yol var. Birincisi telefon kamerası: uygulamayı açıp stok kartındaki barkod alanını kamerayla doldurursun. Alan en fazla 100 karakter alır, yani okuttuğun numaranın uzunluğu sorun olmaz.

İkincisi harici okuyucu: USB ya da Bluetooth okuyucu, bilgisayarda klavye gibi çalışır. Barkod alanına okuttuğunda numara kendiliğinden yazılır. Hızlı satış ekranında barkod alanı hazır gelir, imleci oraya getirmene bile gerek kalmaz. Bluetooth okuyucuyu cihazın Bluetooth ayarlarından eşleştirirsin. Kurulum adımlarını USB barkod okuyucu yazısında anlattım.

Teraziden gelen etiket de farklı bir düzendedir. Tartılı üründe terazinin bastığı etiketi okutursun, program etiketteki ürün kodunu (PLU) stok kartının stok koduyla eşleştirir ve miktarı barkoddan alır. Barkodun hane düzenini yazmak teraziye göre değiştiği için bu ayarda destek ekibine danışmak en hızlısı olur.

Şu ayrımı da bil: Code 128 ile "KOLI-25" gibi bir etiket basarsan, aynı etiketi hem kamera hem USB okuyucu okuyabilir. Ama türün ne olduğunu bilmen, etiket üretirken doğru biçimi seçmeni sağlar. EAN-13 numarasıyla Code 128 etiketi basmak, altyapısı farklı olduğu için okuma hatası çıkarabilir.

"Barkod numarası ne kadar uzunsa o kadar iyi" sanmak. EAN-13 standart uzunluktur, daha fazla hane eklemek geçerli bir numara üretmez. Kontrol hanesi kuralı vardır.

UPC ürünü EAN-13 gibi girmek. İki tür farklıdır. Sistem her ikisini de okur ama numarayı olduğu gibi kaydetmek, sonradan aramada karışıklık çıkarır.

Kendi ürettiğin numarayı gerçek ürün barkodu sanmak. "Standarda göre üret" 869 ile başlasa da GS1 firma numarası değildir. Dükkân içinde kullan, dışarıya satarken gerçek numara al.

Aynı beden ve rengi tek kartta tutmak. Her beden ve renk ayrı stok kartı olarak açılmalıdır; aksi hâlde barkod hangi çeşidin sattığını ayıramaz.

QR etiketi kasada kullanmaya çalışmak. Kamera QR okumaz, satış ekranına düşmez.

En yaygın barkod türü hangisidir?

Perakendede en yaygın tür EAN-13'tür. Market, büfe, kırtasiye ve kozmetikte raflardaki ürünlerin neredeyse tamamı 13 haneli bu numarayla etiketlenir.

EAN-8 ile EAN-13 arasındaki fark nedir?

İkisi de EAN ailesindendir, sadece hane sayısı ve ambalaj boyutu farklıdır. EAN-8 küçük paketler için kısaltılmış sürümdür, EAN-13 standart perakende numarasıdır.

Code 128 ile Code 39 ne için kullanılır?

İkisi de harf taşıyabilen türlerdir, bu yüzden kendi iç etiketlerinde tercih edilir. Code 128 daha esnektir, Code 39 daha eski ama dayanıklıdır; depo rafı, demirbaş ve koli etiketlerinde karşına çıkar.

Barkod türlerini telefonla okuyabilir miyim?

Önmuhasebeciniz'in telefon kamerası EAN-13, EAN-8, UPC-A, UPC-E, Code 128 ve Code 39 okur; iOS ve Android uygulamasında çalışır. QR kod okuma ise yoktur.

QR kod da bir barkod türü müdür?

QR kod iki boyutlu bir koddur, tek boyutlu barkodlardan ayrı bir kategoridir. Kare biçimlidir ve içine link ya da uzun metin sığdırabilir, bu yüzden kasa akışından çok tanıtım işlerinde kullanılır.

Hangi türle karşılaşırsan karşılaş, numarayı telefonla okutup stok kartına tek hamlede yazabilirsin; kamera ve harici okuyucu desteğini telefonla barkod okuma sayfasında bulabilirsin. Ücretsiz plan süresizdir ve kredi kartı istemez: 50 stok, 50 cari, ayda 100 fatura. Sınırsız kayıt, e-Fatura ve yetki seviyeleri için Pro yıllık 6.500 TL + KDV; ayrıntılar ücretler sayfasında.