Barkod etiketi yazdırma: yazıcı, kâğıt ve okuma testi

Dükkânlarda en çok termal etiket yazıcı kullanılır. Bu yazıcılar mürekkep ya da toner istemez. Isıyla çalışan özel bir rulo kâğıda baskı yapar. İki tür termal kâğıt var:

• Direkt termal: Kâğıt ısıyla kararır, ek bir şerit gerekmez. Market ve büfe etiketlerinde yaygındır. Zamanla solabilir, bu yüzden uzun süre rafta duracak ürünlerde dikkat ister.
• Transfer termal: Baskı sırasında bir şerit (ribon) kullanılır. Baskı daha dayanıklıdır; hırdavat, yedek parça gibi zor koşullardaki etiketlerde tercih edilir.

Elinde normal lazer ya da mürekkep püskürtmeli yazıcı varsa A4 etiket sayfasıyla da işini görebilirsin. Etiket yapışkanlı bir sayfaya basılır, sonra kesilip ürüne yapıştırılır. Az sayıda etiket için pratiktir. Çok sayıda ürün etiketleyeceksen termal yazıcı hem hızlı hem daha ucuza gelir.

Hangi yolu seçersen seç, kural aynı: barkodun basılacağı program yazıcının kendi yazılımı ya da etiket tasarım programıdır. Stok uygulaması numarayı verir, baskıyı yapmaz.

Etiketin ölçüsü, barkodun okunabilirliğini doğrudan etkiler. Çok küçük bir etikete sıkıştırılmış barkod, okuyucunun da kameranın da işini zorlaştırır.

İşe şu üç ölçüyle başla:

1. Etiket genişliği: Kullanacağın en uzun numaraya göre seç. 13 haneli EAN-13 için 40 x 25 mm gibi standart bir etiket çoğu ürüne yeter.
2. Çizgi yüksekliği: Barkodun çubuklarının boyu. Çok kısa çizgiler, özellikle telefon kamerasıyla okurken sorun çıkarır. Etiketin yüksekliğinin büyük kısmını barkoda ayır.
3. Numaranın yazı boyutu: Çizgilerin altındaki rakamlar elle okunabilecek kadar büyük olsun. Okutucu bozulduğunda tek çaren bu rakamlar olur.

Barkodu etikete yerleştirirken kenarlardan boşluk bırak. Barkodun solunda ve sağında kalan bu boş şeride sessiz bölge denir. Okuyucu çizgilerin nerede başlayıp bittiğini bu boşluktan anlar. Sessiz bölgeyi kapatırsan, örneğin barkodu etiketin kenarına dayarsan, okuma sık düşer. Aynı şey barkodun üstüne yazı, fiyat ya da logo binmesi için de geçerli.

Bir de çizgi kalınlığı var. Barkodun çubukları çok ince basılırsa yazıcının mürekkebi ya da ısısı çizgileri birbirine yapıştırabilir. Etiket programında barkodun boyutunu küçültmek yerine etiketi büyütmek daha güvenli bir yol.

Etikete basacağın numaranın kaynağı ikiye ayrılır.

Ürünün üzerinde üreticinin barkodu varsa o numarayı kullanırsın. Bu numara genellikle 13 haneli EAN-13'tür ve ürünle birlikte her mağazaya aynı gider. Barkodun yapısını, ülke kodunu ve kontrol hanesini EAN-13 yazısında bulabilirsin.

Ürün barkodsuzsa numarayı sen verirsin. Önmuhasebeciniz'in stok kartında iki buton var. Sıralı üret işletmenin sıralı numaralarının bir sonrakini verir: 000001, 000002 gibi. Standarda göre üret ise 869 önekli, kontrol haneli 13 haneli bir EAN-13 üretir. İki numara da dükkân içi kullanım içindir. GS1 Türkiye'den alınmış firma numarası değildir; zincir markete ya da pazaryerine satış yapacaksan GS1 Türkiye üyeliği gerekir. Güncel ücret ve belgeler için gs1tr.org'a bakabilirsin.

Numarayı aldıktan sonra etiket programına girersin. Program numarayı çizgilere çevirir. Kontrol hanesini kendin hesaplamak istemiyorsan barkod oluşturma aracı hazır görsel verir.

Etiketi basmadan önce şu listeyi bir kez gözden geçir:

• Numarayı yanlış yazmadın mı? Bir hane hatası, kontrol hanesinin tutmamasına ve barkodun okunmamasına yol açar.
• Barkod etiketin kenarına değiyor mu? Sol ve sağda boşluk bırak.
• Çizgilerin üstünde yazı, fiyat ya da logo var mı? Varsa barkodu aşağı kaydır.
• Aynı numarayı iki ürüne vermedin mi? İki farklı ürün aynı barkodla kasada karışır.
• Barkodu hangi cihaz okutacak? Telefon kamerası mı, USB okuyucu mu? İkisi de aynı etiketi okuyabilir ama kamera biraz daha geniş boşlukla daha rahat çalışır.

İlk etiketleri bastıktan sonra hemen ürüne yapıştırma. Bir okuma testi yap.

Elindeki okuyucuyla ya da telefon kamerasıyla etiketi okut. Numaranın doğru geldiğini gör. Aynı etiketi birkaç kez, farklı açılardan dene. Bir de etiketi yapıştırdıktan sonra tekrar okut; bazı kâğıtlar yapıştırınca hafif dalgalanır.

Okuma düşüyorsa sırayla şunlara bak:

1. Barkodu biraz büyüt. Çizgi kalınlığı artınca okuma düzelir.
2. Sessiz bölgeyi genişlet.
3. Baskı kalitesini kontrol et. Çizgiler birbirine yapışmışsa yazıcının ısı ayarı fazla olabilir.
4. Etiket kâğıdını değiştir. Ucuz termal kâğıt çizgileri dağıtabilir.

Testi geçen etiketten sonra seri baskıya geçebilirsin. Etiket rulosunu baştan sona kontrol etmek yerine, her yeni ruloda ilk etiketi okutup devam etmek yeterli bir alışkanlık.

Manav, şarküteri ya da kuruyemiş reyonunda tartılı ürün satıyorsan etiketin düzeni farklıdır. Terazi kendi bastığı etikete ürün kodunu ve gramajı gömer. Kasada bu etiket okutulduğunda program etiketteki ürün kodunu (PLU) stok kartının stok koduyla eşleştirir ve miktarı barkoddan alır.

Bu yüzden tartılı ürünün stok kodunu terazideki PLU'ya göre vermen gerekir. Barkodun hane düzenini burada yazmıyorum, çünkü teraziye göre değişir. Teraziye özel ayarlar için destek ekibine danışman en doğrusu.

Numarayı etiket programına elle yazmak. Uzun numaralarda hane atlarsın. Numarayı stok kartından kopyala ya da okut.

Barkodu etiketin ortasına sıkıştırmak. Kenar boşluğu olmayınca okuyucu çizgilerin başını bulamaz.

Aynı etiketi iki ürüne yapıştırmak. Bir ürünün etiketi bittiğinde elindeki eski etiketlerle başka ürüne numara verme. Her ürünün kendi numarası olsun.

Solmuş termal etiketi rafta bırakmak. Direkt termal kâğıt güneşte ve sıcakta solar. Vitrinde bekleyen üründe transfer termal ya da A4 etiket daha dayanıklı olur.

Fiyatı barkodun üstüne basmak. Fiyat etiketi ayrı bir alanda dursun. Barkodun üstüne gelen yazı okumayı bozar.

Barkod etiketi yazdırma için özel yazıcı şart mı?

Şart değil. Az sayıda etiket için A4 etiket sayfası ve normal yazıcı işini görür. Düzenli ve çok sayıda etiket basacaksan termal etiket yazıcı hem hız hem maliyet açısından daha uygun olur.

Önmuhasebeciniz etiketi kendisi basıyor mu?

Hayır. Uygulama barkod numarasını üretir ve stok kartına kaydeder. Etiketi yazıcının kendi programıyla ya da bir etiket tasarım programıyla basarsın.

Etiket boyutu ne olmalı?

Kullanacağın numaranın uzunluğuna göre seç. 13 haneli bir barkod için 40 x 25 mm gibi bir etiket çoğu ürüne yeter. Barkodun çizgilerini küçültmek yerine etiketi büyütmek okumayı kolaylaştırır.

Barkod neden okunmuyor?

En sık nedenler kenar boşluğunun kalmaması, çizgilerin çok ince basılması ve barkodun üstüne yazı binmesi. Bir de numarada hane hatası varsa kontrol hanesi tutmaz ve barkod okunmaz.

Aynı barkodu iki ürüne verebilir miyim?

Vermemelisin. Kasada iki farklı ürün aynı numarayla karışır, stok ve satış raporu yanlış çıkar. Her ürüne ayrı numara ver.

Numaranı stok kartında üret, etiketini yazıcının programıyla bas. Tek tük etiket için barkod oluşturma aracından hazır görsel alabilirsin. Ücretsiz plan 50 stok, 50 cari ve ayda 100 fatura ile süresiz çalışır; sınırsız stok ve e-Fatura için Pro yıllık 6.500 TL + KDV. Ayrıntılar ücretler sayfasında.