Markette eline aldığın ürünün arkasındaki çizgilerin altında 13 rakam vardır. Bu rakamların adı EAN-13, bugünkü resmî adıyla GTIN-13. Okuyucu çizgileri okur, ama asıl bilgi o 13 rakamdadır. Çizgiler sadece rakamların makinenin okuyabileceği hâlidir.
EAN-13'ün dört parçası
Bir EAN-13 numarası soldan sağa dört bölümden oluşur:
- GS1 öneki (ilk 2–3 hane): Numarayı hangi ülkedeki GS1 kuruluşunun verdiğini gösterir. Türkiye için 868 ve 869.
- Firma numarası: GS1'in o firmaya verdiği numara. Önekle birlikte "GS1 firma öneki" denir.
- Ürün numarası: Firmanın kendi ürünlerine verdiği sıra numarası. Her ürün, her ambalaj boyu, her renk ayrı numara alır.
- Kontrol hanesi (son hane): İlk 12 haneden hesaplanır. Okuyucu bu haneyle yanlış okumayı yakalar.
Firma numarası ile ürün numarasının kaç hane olacağı sabit değildir. Çok ürünü olan bir firma kısa bir firma numarası alır, ürünlerine daha çok hane kalır. Az ürünü olan firma uzun bir firma numarası alır.
Önek, ürünün nerede üretildiğini söylemez
En sık yapılan hata budur. 869 ile başlayan bir barkod, ürünün Türkiye'de üretildiği anlamına gelmez. Sadece numaranın GS1 Türkiye'den alındığını gösterir. Bunu 869 barkod yazısında ayrıntılı anlattık.
Kontrol hanesi nasıl hesaplanır?
İlk 12 haneyi soldan say. Tek sıradakileri (1., 3., 5. …) 1 ile, çift sıradakileri (2., 4., 6. …) 3 ile çarp ve hepsini topla. Toplamı bir sonraki 10'un katına tamamlayan sayı kontrol hanesidir.
Örnek: 869000000002
- Tek sıradakiler: 8 + 9 + 0 + 0 + 0 + 0 = 17
- Çift sıradakiler: (6 + 0 + 0 + 0 + 0 + 2) × 3 = 24
- Toplam: 41. Bir sonraki 10'un katı 50, fark 9.
Barkod: 8690000000029. Elle hesaplamak istemiyorsan barkod oluşturma aracı kontrol hanesini hesaplar ve yanlış yazılmış numarayı yakalar.
EAN-13'ün akrabaları
- EAN-8: Sakız, ruj gibi küçük ambalajlar için 8 haneli kısa sürüm.
- UPC-A: ABD ve Kanada'da yaygın, 12 haneli. Başına bir 0 eklenince EAN-13 olarak da okunur.
- Code 128 ve Code 39: Harf de içerebilir. Ürün barkodu olarak değil, depo, kargo ve demirbaş etiketlerinde kullanılır.
- 2 ile başlayan EAN-13: GS1 bu aralığı mağaza içi kullanıma ayırmıştır. Tartılı ürün etiketleri ve dükkânın kendi verdiği numaralar burada olur.
Stok takibinde ne işe yarar?
Barkod bir ürünü tek bir numarayla tanımlar. Stok programına o numarayı bir kez yazarsın; sonrasında satışta, faturada, sayımda ürünü aramazsın, okutursun. Önmuhasebeciniz'de telefonun kamerası EAN-13, EAN-8, UPC-A, UPC-E, Code 128 ve Code 39 okur. Ayrıntısı telefonla barkod okuma sayfasında.